Kompostlanabilir mi, biyobozunur mu? İkisi aynı şey değil
Ambalaj alırken en sık karşılaşılan kafa karışıklığı bu ikisi. Etikette "biyobozunur" yazması, ürünün doğada sorunsuz çözüneceği anlamına gelmiyor. Fark, pazarlama dili değil; ölçülebilir bir tanım farkı.
Biyobozunur ne demek?
Biyobozunur (biodegradable), malzemenin mikroorganizmalar tarafından parçalanabildiğini söyler — ama ne kadar sürede ve hangi koşullarda parçalanacağına dair hiçbir taahhüt içermez.
Teknik olarak neredeyse her şey biyobozunurdur; yeterince beklerseniz. Bir plastik poşetin yüzyıllar içinde mikroplastiklere ayrışması da bu tanıma girer. Bu yüzden tek başına "biyobozunur" ibaresi, bir ürünün çevresel performansı hakkında pratikte bilgi vermez.
Kompostlanabilir ne demek?
Kompostlanabilir (compostable) ise standartla tanımlı bir iddiadır. Avrupa'da ölçüt EN 13432'dir; Türkiye'de TS EN 13432 olarak kabul edilmiştir. Bir ambalajın kompostlanabilir sayılması için dört şartı birden karşılaması gerekir:
- Parçalanma: 12 hafta içinde gözle görülür kalıntı bırakmadan dağılmalı
- Biyolojik bozunma: 6 ay içinde en az %90'ı karbondioksite dönüşmeli
- Ağır metal ve zararlı madde: sınır değerlerin altında kalmalı
- Ekotoksisite: oluşan kompostta bitki büyümesini engellememeli
Yani "kompostlanabilir", süresi ve sonucu ölçülmüş bir iddiadır. "Biyobozunur" değildir.
Endüstriyel mi, ev tipi mi?
Bu ayrım da önemli:
- Endüstriyel kompostlama, 55–60 °C sıcaklıkta çalışan tesislerde olur. EN 13432 bu koşulu esas alır.
- Ev tipi kompostlama daha düşük sıcaklıkta ve daha yavaştır. Ayrı bir belgelendirme gerektirir (örneğin OK Compost HOME).
Bir ürünün endüstriyel kompostlamaya uygun olması, bahçenizdeki kompost kutusunda aynı sürede çözüneceği anlamına gelmez.
Bagas bu tabloda nerede?
Şeker kamışı küspesi (bagas), doğrudan bitkisel liften üretilir. Plastik astar veya kimyasal kaplama içermediğinde hem endüstriyel hem ev tipi kompostlamaya uygundur. İçine plastik kaplama eklenen "kağıt" bardaklar ise kompostlanamaz — kaplama ayrışmaz.
Satın alırken sorulacak doğru soru şu: "Biyobozunur mu?" değil, "Hangi standarda göre kompostlanabilir ve belgesi var mı?"
Terrakap ürünleri %100 şeker kamışı küspesinden üretilir; plastik ve kimyasal kaplama içermez. Ürün bazında teknik değerleri karşılaştırma tablosunda görebilirsiniz.